Koolwitjes doen hun naam eer aan - rupsen

Als je een moestuin zal hebben dan heb je vast weleens gezien dat er kleine hapjes uit de koolbladeren zijn en soms ook grote delen zijn aangepakt. Dat doen dus de rupsen van het groot koolwitje want zij eten allerlei soorten kool, zoals spruitkool, bladeren van bloemkool, boerenkool, spitskool maar ook koolzaad staat op hun menu. 

De vlinders zijn zich van geen kwaad bewust als zij hun eitjes onder het blad gaan leggen. Zij zorgen slechts voor voortplanting waarvoor zij hier op de aarde zijn. Want elk dier, insect heeft zo zijn of haar doeleinden maar menige tuinder is hier niet zo blij mee.  

Want de daaropvolgende rupsen vreten zich soms echt razendsnel een weg door elke millimeter blad die ze hebben. Jij blijft dan achter met stengels, of op zijn minst een half opgegeten gewas dat bedekt is met rupsen en hun overvloedige uitwerpselen. Ze eten elke koolsoort, dus kool, broccoli, boerenkool, bloemkool en ook spruiten lopen allemaal het risico.

Koolwitjes doen dus wel hun naam eer aan maar zij zijn dus zelf niet de boosdoeners. En het zijn de grote koolwitjes rupsen (Pieris brassicae ) die meer schade geeft al zijn beiden rupsen niet fijn als jij ze zal zien.

Want ook het kleine koolwitje (Pieris rapae) geeft schade aan je moestuin. En een tuinier is hier ook al helemaal niet blij mee en jij vast ook niet als jij als hobby ook een moestuin zal hebben. Groente en kruiden uit eigen tuin is altijd het lekkerst.En dat vinden de rupsen dus ook. En ja de rupsen moeten ook groot en sterk worden om weer zich te gaan verpoppen om dan ook weer mooie vlinders te gaan worden. 

Maar eerst gaan zij dan overwinteren en dan moeten zij genoeg voedingstoffen tot zich nemen en ja dat kunnen dan de bladeren wezen die jij eens had gezien waar dan wat happen uit zijn. Als je er niks tegen zal doen heb je een gatenkool inplaats van een hele koolsoort.

Poppen kunnen zich niet bewegen en zijn dus soms ook goed verstopt. Ze hangen ergens tussen de planten, of liggen soms ook gewoon op de grond. En deze kan je dan ook voorzichtig oprapen en elders onderbrengen. Maak ze niet dood a.u.b want vlinders hebben we ook nodig en ook deze.

Tips voor je moestuin

Als je niet wilt dat rupsen in je moestuin komen dan is het soms ook wel beter om dit af te gaan dekken met insectengaas of fijn vogelgaas. Dan kunnen ze er niet meer in. 

En vergeet hierbij ook even niet als jij de Oost-Indische kers zal hebben dat deze ook koolwitjes aan trekken zal. De rupsen die daarop zitten, heb je dan toch niet meer op je kool of je kunt ze er makkelijker vangen en dan elders plaatsen gaan waar je het niet erg vind dt ze erop zijn.

 Rupsen zijn fijnproevers en eten niet zo maar alle bladeren en daarbij heeft elke vlindersoort ook hun eigen voedsel waar die van eten zal. 

Het leven van het grote koolwitje is ook nietzo  erg lang. Zij leven ongeveer 10 tot 20 dagen en gaan dus zoveel mogelijk eitjes afzetten na de paring.

Knoflookspray maken helpt ook heel goed voor rupsen maar tevens ook voor slakken en voor ander ongedierte die je niet wilt in je moestuin. 

Doe het water in een fles, samen met de knoflook en de ui. Laat het een paar dagen trekken. Zeef het water en meng het met de peper en de zeep. Om te voorkomen dat de knoflookspray het spuitmondje van je spuitfles verstopt, zeef je het dan nog een keer door een koffiefilter of een oude zakdoek.

Heb ook weleens vernomen van een kennis dat deze er pepermunt of salie naast de kool plant want van die geur schijnen ze niet te houden. 

Plantenhoeden en koolstolpen zijn er ook al en nu hoor ik je denken een hoed voor de kool etcetera? Ja die zijn tegenwoordig ook al te koop in diverse maten en die doe je dan bijvoorbeeld over de kool. Google maar eens erop en dan zal je zien dat er vele vormen zijn met de grondpennen erbij en dan ben je ook verzekerd dat niks meer je koolsoorten of kruiden zal aanvreten. 

Wellicht heb jij die ook al en dan kan je als reactie schrijven hoe je ervaring hiermee is in je tuin of moestuin.  

Wat weet jij nog meer van het vlinderleven? 

Deze educatieve video hieronder is echt wat voor jou om te kijken en je leert dan vast meer van hun levensloop. En je ziet ook de eitjes en zo meer. Volgens de schooltv waar deze video van is zal deze online blijven tot 2025 augustus dus is ie dan weg als je hier komt lezen en kijken laat mij dit dan weten want dan zoek ik een andere maar deze is echt heel interessant want dit zie je zelf niet zo snel.

Ik bedank je weer voor je bezoek en het lezen van deze weetjes. 

Foto boven is een kool en de rupsen.

 Tekst en  foto © Tine de Jong, 17-05-2022

Welkom in Kasteeltuin Neerijnen

Hallo bezoeker en/of trouwe lezer/volger van deze website: De Mens en de Natuur Blogspot. Hier is Tine weer voor jou met een mooie tip of wellicht ook wat voor een mooie dagje uit als je hier eens in de buurt zal wezen. En ditmaal neem ik je mee naar Kasteeltuin in Neerijnen wat ligt in de mooie Provincie Gelderland. En ligt in het landgoed van Waardenburg en Neerijnen. 

In 2017 waren wij hier in het Herfstseizoen ook al eens en wilden dit jaar nu eens zien in de Lente hoe de kasteeltuin zich had ontplooid. Kasteeltuin Neerijnen ligt in de beschutting van het bos en bij de mooie kerk. De tuin ligt idyllisch vlak voor de kerk en kom je van de andere kant dan vind je het er net voorbij. Het ligt gelegen in een prachtige omgeving. Maar het is ook heerlijk wandelen rondom het landgoed zelf. Maar onze aandacht ging nu meer uit naar deze kasteeltuin. 

Waar je ook duidelijk de Herfst in vroege morgen zal ontmoeten. Echt een aanrader voor jou bij deze mijn schrijven en video die je onderin zal ontmoeten. Je ziet dan vast ook al wat verschil.

Vroeger was de kasteeltuin eerst een moestuin. En na de dood van de laatste freule raakte de tuin in onbruik. En was het behoorlijk verwaarloosd. Deze tuin worden nu door de vrijwilligers van de stichting Kasteeltuin Neerijnen bijgehouden. 

Met de inrichting is ook rekening gehouden met de oorspronkelijke opzet van deze tuin. In de kweekkas zelf was ook nog niet veel in te ontdekken. Slechts enige vetplanten die trots achterin stonden met hun gezicht in de zon. Zie foto onder.

In deze kasteeltuin zijn ook verschillende tuinen te zien waaronder een kruidentuin, een groentetuin, bloementuin maar ook een rozentuin met vele oude en nieuwe soorten rozen. Wel vond ik het jammer dat niet overal de naam bijstond want ik had graag geweten hoe menige bloem of planten heten. Ik hou van wel van rozen en deze roken ook nog eens heerlijk. Deze deel ik  met jou. 

In de border aan de buitenzijde bloeien ook abrikozen en vijgen. Maar zij waren nog niet geheel volbloeit. Maar als de Lentezon zoals nu blijft doorzetten en de zomerzon ook zal komen dan is er weer veel meer kleur er te ontmoeten. En wellicht ook wat meer insecten want helaas die zag ik ook nog niet veel hier. Er is wel een bijenhotel hier in de tuin maar daar zagen wij niet echt leven in. 

Dus ik hoop dat zij wel komen als alles wel in bloei zal staan want het gaat niet zo goed met onze bijenvolkjes. Dus ze zijn wel welkom. Deze foto wil ik wel graag hier plaatsen want die foto vond ik erg mooi en verdiend zeker een plekje hier op deze website en blog.Zie foto

De klimrozen in de bogen langs het pad bloeiden al wel en ook de prachtige Blauweregen (Wisteria)met haar mooie kleuren. Zij verspreidden allen al heerlijke geuren. Het zouden de Chinese blauweregen (Wisteria sinensis) en de witte Wisteria sinensis ‘Alba’ (zie foto boven) maar zoveel heb ik er geen verstand van want er zijn veel soorten die op elkaar gelijken. Dat laat ik aan jou over maar lekker ruiken doen ze hoor.

Het is een mooie slinger-klimplant met roze bloemen of grote blauwe of witte bloemen die van mei tot juni naar beneden hangen. De lange bloemtrossen kunnen wel tot 25 cm lang worden. Oorspronkelijk komt deze plant eigenlijk uit China en Japan. Hij kan 8 tot 10 m hoog worden. De langwerpige bladeren groeien in een hoog tempo. Er is ook verschil in deze slinger-klim -hangplant want de Chinese blauweregen is links-windend in tegenstelling tot de rechts-windende Japanse blauweregen. Je zal hen ook ontmoeten in de video beneden. Ik vind hen altijd erg mooi.

Er waren nog veel meer mooie bloemen in deze tuin die ook haar mooie kledij lieten zien en ja wellicht wel een tip voor hen die deze tuinen bijhouden om toch maar de naam erbij te gaan zetten want echt ik ken hen ook niet allemaal uit mijn hoofd hoor en menige bezoeker zal dit vast ook wel willen weten. Deze die ik er ook even erbij zet vond ik net een haakkleedje. 

Zie Foto linksonder. En er was er nog ene die mijn aandacht trok. voor jou deze dan nog erbij:


Ik wil wel even hier schrijven dat wij het een mooi initiatief vinden dat menige dorpsbewoners en vrijwilligers uit de omgeving deze traditionele kasteeltuin netjes beheren en het goed onderhouden. Dat is hierbij wel een compliment waard want het is best veel werk om alles netjes te houden. Een paar keer per jaar is er er hier ook een evenement. 

De bekendste hiervan is de pompoenmarkt die altijd weer druk bezocht wordt en buiten de pompoenen zijn er ook producten uit eigen tuin te koop. De opbrengst wordt dan weer besteed aan het beheer en onderhoud van deze tuin. Raadpleeg hiervoor dan even het internet want daar zal het vast wel komen te staan. 

Er zijn verder ook hier bankjes waar je kan genieten van de geuren en omgeving maar ook achterin bij de schuur is er een toilet aanwezig. Vlakbij de groentetuin staan ook bakken met water met waterplantjes erin en we hoorden ook menige kikker kwaken maar toen ik erheen ging sprongen ze snel van de kant het water in. Wel leuk dat zij hier ook hun stekje hebben om zich voort te planten. 

Ook menige koolmees en musjes zaten verscholen tussen de heg afscheiding want al zag ik hen niet, ik hoorde ze wel gezellig tjilpen naar elkander. Op een bankje aldaar kan je ook heerlijk genieten van deze klanken.

Wil jij ook eens deze kasteeltuin gaan bezoeken dan is het wel raadzaam om auto- en parkeeroverlast te voorkomen het beste dat u de auto parkeert op de parkeerplaats van het Stroomhuis (Daar is ook altijd veel te zien en te ontdekken) of op de parkeerplaats bij het kasteel Neerijnen want in de achterstraat zijn geen parkeerplaatsen. Van daaruit wijzen de borden u de weg naar de kasteeltuin. Het Adres alvast voor jou hierbij: Van Pallandtweg 12, 4182 CA Neerijnen, Nederland, Gelderland.

Een eerder bezoek aan deze mooie tuin kan je in deze link ontmoeten.

 Ochtengloren in de kasteeltuin 

Het dorp Neerijnen is ook aangewezen als een beschermd dorpsgezicht en heeft hier ook vele fraaie wandelmogelijkheden voor jou. Bijvoorbeeld over de Waalbandijk of door het parkbos van het Gelders Landschap met daarin te vinden ook het fraaie kasteel Waardenburg en dus ook het kasteel met de mooie kasteeltuin van Neerijnen. 

Wil je eens meer weten over het kasteel en de geschiedenis ervan dan kan je in deze link veel te weten te komen https://www.rivierenland.nl/kasteel-neerijnen

Geniet mee met mijn lentewandeling in deze mooie kasteeltuin. Alvast bedankt voor het lezen en voor meer weetjes uit de mooie natuur, nieuws, en veel eigen natuurvideo's of meer dan moet je zeker op deze website wezen. 

 Voor een andere wandeling die ik ook hier heb gemaakt kan je hier ook op klikken: Ontdek het plekje Kasteeltuin Neerijnen Dan heb je hen allemaal gezien en je merkt dan echt de verschillen vanuit deze mooie kasteeltuin.

Wellicht kom je nog een terug om andere mooie en leerzame artikels te lezen

Lieve groetjes van mij Tine . En als je reageren wilt over mijn schrijven of over de foto's dan zijn deze van harte welkom.  Anonieme worden Niet meer gezet, dus vermeld dan wel je naam in de reactie. Alvast bedankt voor je begrip.🌹 ❤️

Tekst, natuurfotografie en natuurfotografie in video. © 2018 Tine de Jong 🐿️

Mijn video dia slide voor jou: Voorjaars momenten in de Kasteeltuin Neerijnen.  Kijktijd 5:21

Historische moestuin van Kasteel Doorwerth

Aan de oever van de Rijn in de provincie Gelderland ligt het prachtige Kasteel Doorwerth. Het kasteel is eigendom van het Geldersche Landschap en Kastelen. Bij kasteel Doorwerth is sinds 2006 een nieuwe historische moestuin ingericht op de plaats waar deze vroeger in 1643 bij het kasteel werd aangelegd. 

Het is een tuin met een verleden waarin is te zien welke groenten er toen in dergelijke tuinen werden verbouwd ten behoeve van de op het huis wonende familie. Daarnaast is het ook de bedoeling om in een verder stadium van deze tuinontwikkeling dat er ook weer oude kweekmethoden worden gebruikt. 

Maar ook dat oude groente rassen hier weer worden verzameld. Menige vind je al hier in de moestuin van kasteel Doorwerth terug als je goed rond kijkt. Neem dus de tijd om te wandelen in deze mooie moestuin. En er is altijd wel iemand die je vragen wilt beantwoorden. 

Bij de ingang van deze tuin kan je bij het poortje kan ook een brochure mee nemen die je ook veel vertellen zal over het verleden en wat zij van plan zijn. Ik geef jou hieronder er een klein stukje uit. Want het is echt teveel om alles hierover te schrijven. 

In 1643 legde Schellard van Obbendorf, de toenmalige eigenaar van Doorwerth rondom het kasteel een een hoge dijk aan om deze te beschermen tegen hoog water en bij overstromingen. Binnenin werd er ruimte gemaakt voor een nieuwe groentetuin. Voorheen lag deze tuin op de voorhof. Het was toen wel zo dat het aannemelijk was in die tijd dat deze ook werd ontworpen in de stijl van het Hollandse classicisme. 

Elk kasteel had vroeger ook een groentetuin waar men zelf gebruik van maakte, maar helaas zijn er al vele verdwenen om plaats te maken voor tuinen in de barokstijl of een andere landschapsstijl.

Maar kasteel Doorwerth heeft de tuin nog altijd in zijn bezit. Alle bloemen, planten, kruiden en groenten worden hier zelf gekweekt en ook gebruikt in de keuken van het hotel en restaurant bij bereiding van menige recepten. 

Ik heb hier eens heerlijk rond gewandeld en heb verschillende kruiden, groente , gewassen en bloemen ontmoet die ik ook nog niet kende. Bij sommige stonden wel bordjes en zo kon ik ook meer leren over menige soorten die men hier kweekt.

In menige kasteeltuin kwam je vroeger ook andere groente tegen dan in de tuinen van de gewone man. De edelen hadden vroeger veel internationale contacten en kwamen hierdoor met verfijnde groenten in aanraking. Natuurlijk wilden zij die dan ook in hun eigen tuin gaan kweken, aan eigen gasten voorzetten. 

Daarom staan er hier ook Artisjokken, snijbiet, kardoen, rabarber, schorseneren, pompoenen en meer groentesoorten die pas in de 20ste eeuw in gewone tuin of bij de groenteboer te vinden waren. Later kwamen er dus ook bloemen bij die men ook gewoon kan eten, of kan gebruiken in of bij een gerecht.

Ook kwam ik nog Brave Hendrik tegen. Nee niet een aardige man maar een spinazie soort en hier is hij niet echt vergeten hoor. Zijn Latijnse naam is Chenopodium bonus-henricus. Moeilijke naam he? 

Maar het is best een lekkere jongen, als je weet hoe je hem behandelen moet. Hij heeft ook een milde en zachte smaak. Hij was alleen verlegen en dook steeds weg en wilde niet echt op de foto maar hier heb je hem voor het geval je deze ook eens wilt ontmoeten en hem uit wilt gaan testen.

En dit wist je vast ook niet van Brave Hendrik.

Dus geef ik even deze tips erbij mocht je hem eens ontmoeten:

De sappige bladeren van ‘Brave Hendrik’ smaken mild en zacht, worden bereidt als Spinazie, (waar Brave Hendrik ook nauw aan verwant is). Serveer het met een klontje boter. Het jonge blad smaakt ook heerlijk in een salade, het heeft een milde, zachte smaak. Jonge (gebleekte) Brave Hendrik-scheuten worden als Asperges of als Zee-kool bereidt en zijn veruit het lekkerste deel van de plant. Van de bladeren kan ook een heilzame thee worden getrokken, die goed werkt tegen o.a. darmkrampen. 

Zelfs de bloemen van Brave Hendrik kunnen, na koken, worden gegeten. Als je hem leert kennen is hij dus best wel aardig, Deze groene ‘bloem-kluwens’ groeien in pluimen, aan de top van de stengels. De jonge en malse bloem-pluimen kunnen in stukjes versneden uitstekend gekookt worden, zoals Asperges. Ze hebben dan zelfs een betere, sterkere smaak dan Spinazie.

Maar nu weer terug naar de moestuin want heb nog even wat te vertellen aan jou:

Op de hoek van de randbedden zie je als je erin wandelt staketsels met oude klimrozen staan. En dit is waarschijnlijk ook wel een tip voor jou lezer. Want deze rozen zijn er niet alleen om deze tuin te verfraaien maar ook om hen op tijd te waarschuwen voor schimmelziekten in de tuin. 

Daar voor zijn rozen uitermate vatbaar. Op deze manier worden zij ook gebruikt in de wijngaarden. Dat is best wel een mooi weetje erbij voor jou. Zelfs ik wist dit niet. Geef je alvast een voorproefje van menige roos die ik mocht ontmoeten:



Het is ook de bedoeling van hen om in deze tuin steeds meer oude groentegewassen en oude rassen te gaan kweken en op de manier zoals het vroeger gebruikelijk was. Naast de verfijnde groente zijn dat dus ook oude rassen zoals kool, sla, snijbiet, worteltjes en bietjes. Ik ben zelf erg dol op snijbiet (maak je gereed net als andijvie) en ook dat hadden zij hier. Want dat kan ik helaas niet in een winkel kopen. 

Ontmoette ook de gele courgette en deze is heerlijk voor een soep of te gebruiken in andere gerechten. Kende wel een andere kleur en had de gele nog nooit ontmoet. Jij wel??Je kan er heerlijke gerechten mee maken. Maar de soep vond ik toch wel het lekkerst.

Je zal ook deze ontmoeten in onderstaande film en mocht je meer willen ontmoeten dan is deze tuin echt een aanrader voor jou. Het wordt door vele vrijwilligers bijgehouden en onderhouden en zij zorgen voor een heerlijke moestuin met ook veel bloemenbedden erin waar jij ook van kan en mag genieten als jij eens dit bezoekt. 

En jij kan hen ontmoeten en proeven in het theehuis/ restaurant van het kasteel of wat groente kopen in de kasteel winkel. Ik vond het een heerlijke gezellige ontmoeting en deel met jou graag mijn wandeling. Ben wel benieuwd hoe je mijn video zal vinden.

Bedankt voor je bezoek en enige reactie en ik wens jou voor elke dag een mooie dag en dat jij er ook plezier aan beleven mag.
En wandel je ook gezellig mee door de moestuin van Kasteel Doorwerth?

Wees ook welkom op mijn eigen website Gedichten en verhalen uit het leven waar ook veel op jou wacht: https://tinedejong.blogspot.com

 Ook hier vind je veel natuur weetjes en veel meer.

Tekst, fotografie © Alle rechten voorbehouden Tine de Jong 2016 

Geniet van mijn wandeling in een Video slide Tine de Jong