woensdag 30 november 2016

Wereld van de spinnen

Wereld van de spinnen , catherinetine.blogspot.com

Ditmaal eens een schrijven over een diertje waar vele mensen soms toch wel een angst voor hebben. Ik ben er niet bang voor hoor, en ik vind hen toch ook wel mooie dieren. Ook al ken ik ze niet allemaal bij naam, maar ik houd veel van de natuur en deze dieren behoren er dus ook gewoon bij. De meeste die je veel ziet of die ik ontmoet had in het afgelopen jaar is en blijft toch wel weer de kruisspin. 

De kruisspin is in tegenstelling tot veel andere spinnen geen schuwe soort, maar eentje die vaak midden in het web zit en moeilijk over het hoofd is te zien. De vrouwelijke kruisspin wordt ook relatief groot, tot zo'n 17 millimeter. 

De naam is te danken aan de op een kruis gelijkend patroon op het achterlijf. Ik las eens op de natuur website van Nature Today een legende waarom hij nu dat kruis droeg. Want daar was ik op aan het zoeken want dat vroeg ik mij dus ook af en zo kwam ik op hun website terecht. 

En als je dit verhaal niet kent of heb gelezen vind ik ook wel leuk om het hier even te schrijven. 

De legende zegt dat de Kruisspin de witte kruisvormige tekening op haar rug ontving toen Jezus bij zijn kruisiging werd lastig gevallen door vliegen. Een langskomende spin had medelijden met Jezus en spon haar web in zijn doornenkroon zodat de vliegen in het spinnenweb gevangen werden. 

Als beloning mocht de spin voortaan een kruis op haar rug dragen. Omwille van deze opvallende tekening werd de Kruisspin tijdens de Middeleeuwen nog gedurende lange tijd vereerd in Europa. Er zijn vele legenden bekend van dieren maar of ze allen nu waar zijn of niet dat laat ik in het midden.

De kruisspin bouwt het verticaal hangende web op enige hoogte en vangt voornamelijk vliegende insecten. De spin wordt zelf gegeten door insecteneters zoals vogels. De levenscyclus is tweejarig; de paring vindt plaats in de herfst en de eitjes overwinteren. In de lente komen ze uit en pas het volgende jaar worden de spinnen volwassen. En jij?? 

Hier heb je zo een grote die ik heb ontmoet in de educatieve Heemtuin van het Streeknatuurcentrum "De Alblasserwaard" wat je kan vinden aan de rand van het Alblasserbos bij Papendrecht. In deze tuin kwam ik ook veel spinnen tegen hoor, groot en klein maar deze vond ik echt heel erg mooi. 

Wereld van spinnen, catherinetine.blogspot.com,

Nu in deze tijd zijn zij er niet zoveel meer maar ze zijn soms toch wel aanwezig. De spinnen die in de winter nog leven, zitten weggekropen onder bladeren, schuurtjes, scheuren in muren, onder dakgoten enz. Zo vriezen ze niet dood. Echter de meeste spinneneitjes komen pas uit als het echt voorjaar is, want dan is er pas weer voldoende voedsel. Wist jij trouwens dat ze elke dag wel zo een 20 minuten een andere web weeft? En dat ze ook hun eigen web opeten? 

De spin doet dit op een heel economische manier want de stevige ophangdraad wordt hergebruikt en de bouwstenen van de rest van het spinrag worden opgegeten en gerecycleerd. Want na een nacht is het web niet meer goed om insecten te vangen.

Maar toch even een schrijven wil ik met je delen want spinnen zijn ook nuttige dieren. Want zij ruimen ook veel insecten op waar jij hinder van kan hebben op menige plant, struik etc. Spinnen (Araneae) zijn een orde van geleedpotigen die behoren tot de klasse van de spinachtigen (Arachnida). 

 De meeste spinnen komen straks uit de eitjes die overal op beschutte en verborgen plekjes zitten en wachten totdat de temperatuur in het voorjaar boven de tien graden uit komt en er geen nachtvorsten meer zijn. Het nageslacht overwintert in een z.g. ei cocon. 

Deze heb ik zelf helaas niet gevonden voor een mooie foto maar wel wat kleine spinnetjes en die deel ik hier met jou. En het zijn er dan wel veel, maar vele zullen het helaas niet overleven. Meen te weten dat deze hieronder de Europese tuinspinnen (Araneus diadematus) zijn. Zijn er best veel hè.

Wereld van spinnen,

Spinnen leggen eitjes, als ze dat dan gaan doen, doen ze dat in een extra dik spinnenweb. Ze leggen tussen de 100 en 200 eitjes per keer. Die leggen ze allemaal op het web daar maken ze een grote bol van, dat noemt men een ei-pakket. Het duurt ongeveer twee maanden voor dat het ei-pakket opengaat. 

Wereld van spinnen

Twee weken voordat het opengaat komen de babyspinnen al uit hun ei maar nog niet uit het ei-pakket. Ze zijn dan nog wit en dat betekent dat ze nog geen voedsel nodig hebben. Als na ongeveer twee weken elke babyspin klaar is om uit het ei-pakket te komen dan knagen ze het ei pakket open. Maar wat ie een spinsel nu eigenlijk hoor ik je denken. Nu dat vertel ik je hieronder.

Een spinsel is waarin zich de eieren bevinden van sommige geleedpotigen waaronder dus ook de spinnen. Ieder huis heeft wel ergens een naad of kier met daarin pluizige dotjes spinsel met meestal oranje of gele eitjes die overwinteren en in het voorjaar de vorm van een klontje krioelende spinnetjes aanneemt. 

Bij verstoring verspreiden ze zich om na enige tijd weer bij elkaar te komen en de spinnetjes leven de eerste weken voornamelijk van elkaar (kannibalisme), zo blijven de sterkste exemplaren over. 

Als de spinnen net uit het ei komen is het geslacht niet vast te stellen maar bij de volwassen exemplaren zijn de vrouwtjes veel groter dan de mannetjes. Hier een mooi bewegend plaatje van een spin die een prooi bedekt met haar spinsel. .

Wereld van spinnen gifplaatje

De jonge kruisspinnen leven de eerste tijd van het voedsel in hun dooier; hier doen ze ongeveer 7 tot 10 dagen mee. Daarna klimmen ze zo hoog mogelijk in een plant en laten ze uit hun achterlijf een lange draad de lucht in zweven. Deze draad wordt door de wind opgepakt en neemt de jonge spin mee de lucht in. 

Zo verspreiden de kleine spinnetjes zich -terwijl ze niet kunnen vliegen- door de lucht en kunnen honderden meters verder terechtkomen. Na enige tijd laten ze zich aan een draad weg zweven om een verder solitair leven te leiden. 

De spin teert gedurende deze "stille" periode op de gedurende de zomer in het lichaam aangelegde voorraden. En nog een weetje erbij voor jou:

Spinnen worden niet meteen opgevoed. Als ze uit het ei pakket komen zien ze hun moeder ook niet meer terug. En dat is een groot nadeel voor hen allen want veel babyspinnen overleven het daarom ook niet want..

er zijn veel vogels en andere grote spinnen die babyspinnen een heerlijke delicatesse vinden. Maar de spin zal nooit uitsterven omdat een spin 12 keer in zijn hele leven een ei pakket legt, dat zijn dus 1200 tot 2400 spinnen per spinnenleven. Dat zijn er dus best wel veel vind jij niet?

Lichaamsbouw Deze onderstaande foto's heb ik van internet gehaald (beesies.nl) zodat je kan zien hoe nu zo een spin eruit ziet



Een spin bestaat uit twee delen: een kopborststuk en een achterlijf. Het achterlijf zit met een dun steeltje aan het kopborststuk vast. Aan het kopborststuk zitten poten, ogen en kaken vast. Ook hebben ze palpen die zitten aan de mond vast. Daar paren ze niet alleen mee daar voelen ze ook nog mee. 

Spinnen hebben geen antennes zoals deze voorkomen bij de insecten. Spinnen hebben wel tastsprieten maar deze zijn ontstaan uit monddelen en worden de pedi-palpen genoemd. Deze gelede en sterk beweeglijke aanhangsels hebben een soortgelijke tastzintuiglijke functie, vergelijkbaar met de antennen van insecten. 

Wereld van spinnen
Daarnaast vervullen de pedipalpen bij de mannetjesspin een gespecialiseerde rol als geslachtsorgaan. Het laatste segment van de palp van een mannetje bestaat uit een duidelijk vergroot opslagorgaan dat bulbus wordt genoemd en een functie van spermatofoor heeft. 

Het zijn opslagplaatsen waarin de spin sperma bewaart en paarorganen waarmee hij het inbrengt in de geslachtsopening of epigyne van het wijfje. De bulbus draagt aan het uiteinde een naaldachtig aanhangsel, de embolus. Het geheel heeft een pipetachtige functie; het sperma wordt door de smalle opening in de bulbus gezogen waar het wordt opgeslagen.

Het mannetje gebruikt palpen dus om te paren, dat zijn de voelsprieten bij zijn mond. Bij het mannetje zijn die aan de bovenkant wat verdikt. Als het mannetje een vrouwtje heeft gezien waar hij wel mee wil paren maakt hij een klein driehoekig web. Uit zijn achterlijf komt dan sperma, dat legt hij op het webje. 

Met zijn palpen zuigt hij dat dan op net zo lang tot zijn palpen vol zitten. Zo gaat hij naar het vrouwtje. Dan gaan ze paren als het vrouwtje dat ook wil. Het paren gaat zo: het mannetje steekt één palp in een gaatje in de buik van het vrouwtje, zo pompt hij het sperma erin als hij daar mee klaar is doet hij precies hetzelfde met de andere palp.

De palp van een vrouwtje is draadachtig en wordt gebruikt als tastorgaan. Bij een aantal soorten worden ze door de vrouwtjes gebruikt om de ei-cocon met zich mee te dragen. De vorm van de palp van het mannetje is een van de belangrijkste kenmerken bij de determinatie van spinnen.  Zij vallen ook niet onder de categorie insecten want die hebben minder poten.

Spinnen hebben acht poten, het zijn eigenlijk zeven losse stukjes die met een soort touwtje aan elkaar vast zitten vandaar dat de poten zo soepel zijn. De poten zijn meestal bedekt met stekels en haren. Daar kunnen ze mee voelen en ruiken.

Hier zie je een duidelijk plaatje waar je goed naar de lichaamsdelen van een spin kunt bekijken.(druk op de foto om het in het groot te zien.)

Deze foto's hieronder heb ik eens genomen bij een molen in Kinderdijk achter bij een schuurtje en is ook behoorlijk groot maar je kan wel de poten goed zien. Welk soort het was dat kan ik je ook niet vertellen maar het was een hele grote. 
Wereld van spinnen , catherinetine.blogspot.com
Dacht dat het de Araneus cavaticus was en dat is een spin die veel bij oude schuren te spotten zijn. Google lens gaf mij deze naam maar zeker weet ik het dus niet. Hier nog een foto van dichtbij genomen.

Wereld van spinnen, catherinetine.blogspot.com

Sommige spinnen, zoals de Kruisspinnen die in Nederland heel veel voorkomen, kunnen ook slecht zien. Ze gebruiken vooral hun web om hun omgeving in de gaten te houden. Ondanks dat veel spinnen niet goed kunnen zien hebben toch verreweg de meeste spinnen 4 paar
(dus acht) ogen. Maar dat verschilt van soort tot soort.

Elk paar ogen is gespecialiseerd. Zo zijn de 2 grote ogen voorop vooral bedoeld voor het scherpstellen op zijn prooi. Het paar ogen aan beide kanten naast de grote ogen zijn bedoeld voor afstand schatten, wat vooral belangrijk is bij het bespringen van een prooi. 

Achterop zijn kop heeft een spin een paar kleine oogjes waarmee hij in het donker kan zien. Dan heeft de spin aan beide zijkanten van zijn kop oogjes die zorgen voor een groot hoek beeld. Hiermee kan hij zijn hele omgeving in de gaten houden en eventuele bewegende prooien snel ontdekken.

De spin kan draden maken en deze komen uit zijn achterlijf. Op de onderstaande foto kan je het goed zien:


Wereld van spinnen, catherinetine.blogspot.com

De kruisspin heeft een kruis van witte vlekken op zijn achterlijf, daarom heet hij ook de kruisspin. Het web is de voedsel vanger voor de kruisspin. hij verlamd zijn prooi daarna wikkelt hij het in kleefdraad, eet daarna rustig door.

Spinnen hebben geen skelet. Hun huid is gemaakt van chitine, daar zijn onze nagels en haren ook van gemaakt. Een chitinehuid groeit niet mee dus daarom gaan ze soms vervellen. Die oude velletjes kun je vaak tussen het gras of in de vensterbank zien liggen. De nieuwe huid van de spin is iets groter. Je kunt niet zeggen hoe vaak de spin gaat vervellen dat ligt er gewoon aan hoe groot de spin wordt.

Dit was mijn schrijven over de spin. En zie jij eens een spin binnen en wil je deze diervriendelijk verwijderen dan is het zeker een aanrader om een spinnenvanger aan te schaffen en door de lange steel en aan de bovenkant de vanger kan je rustig de spin vangen en weer buiten gaan zetten. 

Want ook al ben jij bang ervan zij zijn echt heel nuttig hoor dat heb je wel kunnen lezen in mijn schrijven. Dus zie je hen eens volgend jaar verschijnen ga jij hen dan ook eens anders zien. Wellicht verdwijnt je angst dan ook een beetje misschien.?? Ze eten muggen en ook kleding motten waar je wel eens last van zal hebben dus ik zal ze gewoon late zitten. Diegene die je weleens in je huis ziet zijn de trilspinnen met die lange poten die ken je vast wel.

Toch een tip als je echt geen spinnen in huis zal willen.

Heb je spinnen in huis en wil je ze liever niet dan is pepermuntolie een effectief middel om spinnen weg te jagen. Spinnen haten namelijk geuren als pepermunt en eucalyptus. 

Meng het met water en spuit het in kieren en gaten waar spinnen je huis binnenkomen. De spinnen worden afgeschrikt en blijven voortaan eerder weg.

Tekst, Natuurfotografie en foto's in diaporama © 2016 Tine de Jong 

(Informatie uit al mijn natuurboeken samengesteld in mijn schrijven)

Voor jou mijn presentatie in een dia slide van wat spinnen die ik dit jaar hebt ontmoet: