Dit jaar heb ik meer de distelvlinder- Vanessa cardui waargenomen dan in het voorafgaande jaar, dus het vlindertje kan hier zijn nectar wel vinden en ook de eitjes afzetten. Maar helaas wellicht ook door de klimaatverandering komen steeds meer soorten niet meer terug in Nederland. Daarom vind ik het al heel fijn dat de distelvlinder ook hier weer was.
Het gefladder van vlinders met hun bewegingen, gefladder en alle kleurenpracht van vlinders hebben ook een aantrekkingskracht op ons mens. Wie ziet niet graag hen rondfladderen. Als kind ging ik ze ook altijd achterna en het was toen net of zo een vlindertje met me speelde. Sommige beschrijven deze mooie vlinder ook met de naam Cynthia cardui en als The painted lady - geschilderde dame , doet deze de naam wel eer aan want het is een prachtige vlinder.
De vlinder die maar zo kort mag leven en toch ons veel vreugde geeft als we hen weer mogen zien in menige parken, tuinen of in natte graslanden. En menige vlindersoorten zijn ook al veel gefotografeerd, geschilderd, getekend of geboetseerd. Maar als een tattoo gezet want voor vele mensen is de vlinder ook in andere betekenis heel dierbaar. Vele boeken zijn erover geschreven en ook op vele websites want de vlinder trekt ons aan. En nu ook op dit natuurblog krijgt de distelvlinder aandacht van mij.
De vlinder die maar zo kort mag leven en toch ons veel vreugde geeft als we hen weer mogen zien in menige parken, tuinen of in natte graslanden. En menige vlindersoorten zijn ook al veel gefotografeerd, geschilderd, getekend of geboetseerd. Maar als een tattoo gezet want voor vele mensen is de vlinder ook in andere betekenis heel dierbaar. Vele boeken zijn erover geschreven en ook op vele websites want de vlinder trekt ons aan. En nu ook op dit natuurblog krijgt de distelvlinder aandacht van mij.
Het vlinderleven is best wel interessant als je hen beter leert kennen door middel van veel lezen en daarbij ook weer wat leert van hen allemaal. Vlinders zijn de mooiste fotomodellen van de insectenwereld, en als je geduld heeft willen ze ook wel poseren voor jou.
Hun ontstaan en gedaanteverwisseling was lange tijd ook een mysterie. En Rond 1700 kwam daar verandering in: gewapend met lens, microscoop en vlindernet deden geleerden en kunstenaars belangrijke ontdekkingen over de levenscyclus van rups tot vlinder. Mensen vinden vlinders wel mooi maar houden niet zo van rupsen omdat deze schade aan brengt op blad van menige plant of bloem. Maar het is wel een verwondering van de schepper god te noemen, die deze insecten hier en elders bracht.
Hun ontstaan en gedaanteverwisseling was lange tijd ook een mysterie. En Rond 1700 kwam daar verandering in: gewapend met lens, microscoop en vlindernet deden geleerden en kunstenaars belangrijke ontdekkingen over de levenscyclus van rups tot vlinder. Mensen vinden vlinders wel mooi maar houden niet zo van rupsen omdat deze schade aan brengt op blad van menige plant of bloem. Maar het is wel een verwondering van de schepper god te noemen, die deze insecten hier en elders bracht.
De insectenstudie werd later en nu nog een populaire liefhebberij van vele mensen. Vele oude teksten in boeken beamen het, dat toen al vele mensen waren geïnteresseerd in het kleine insectenleven van eitje, rups tot vlinder. En ook vele boeken over vlinders staan in mijn natuurboekenkast die ook steeds weer uitgebreid wordt als ik een boek tegenkomt waar toch weer nieuwe informatie in staat wat mijn aandacht trekt. En zo leer ik ook steeds meer ervan en kom ik steeds iets meer te weten over de wondere wereld van insecten.
De eerste vlinders vlogen al zo’n 40 miljoen jaar geleden rond op de aarde. Van sommige vlinders die je tegenwoordig ziet, zijn er familieleden gevonden in fossiele resten die ongeveer 30 miljoen jaar geleden oud zijn. En dat bewijst dan toch weer dat dit insect ook een rijk verleden met zich mee draagt.
Van de de levenscyclus en gedrag van de Vanessa cardui- distelvlinder is vast al veel geschreven maar toch schrijf ik er ook wat over, want wat ik ontmoet in onze prachtige natuur wil ik ook graag met andere natuurvrienden delen. En wellicht zijn er toch enkele weetjes bij wat je nog niet wist. Had jij al eens ergens gelezen dat zij ook gigantische afstanden af kunnen afleggen? Dat vind ik wel heel bijzonder van zo een klein insect met kleine vleugels.
De eerste vlinders vlogen al zo’n 40 miljoen jaar geleden rond op de aarde. Van sommige vlinders die je tegenwoordig ziet, zijn er familieleden gevonden in fossiele resten die ongeveer 30 miljoen jaar geleden oud zijn. En dat bewijst dan toch weer dat dit insect ook een rijk verleden met zich mee draagt.
Van de de levenscyclus en gedrag van de Vanessa cardui- distelvlinder is vast al veel geschreven maar toch schrijf ik er ook wat over, want wat ik ontmoet in onze prachtige natuur wil ik ook graag met andere natuurvrienden delen. En wellicht zijn er toch enkele weetjes bij wat je nog niet wist. Had jij al eens ergens gelezen dat zij ook gigantische afstanden af kunnen afleggen? Dat vind ik wel heel bijzonder van zo een klein insect met kleine vleugels.
Zo kunnen ze verre reizen maken maar wel even vermelden dat deze niet terug reist vanuit Afrika naar ons landje. De vlinders die je bij jou of in de rest van Nederland ziet, zijn nakomelingen van de generatie die in Afrika is gestart. Ze planten zich onderweg voort en leggen dan veel eitjes. Dat weetje werd mij verteld toen ik eens op zo een dag was waar men veel over vlinders vertelden. En er werd toen ook een vraag gesteld of ze heen en weer vliegen en dat was dus niet zo. Het wordt elders veel geschreven dat zij dit wel doen.
De bovenstaande eerste foto l(1) laat je een distelvlinder zien die al veel heeft meegemaakt op zo een verre reis want de vleugels zijn erg gehavend. Hoe oud de vlinder is kan ik je helaas niet vertellen. De levensduur van dit vlindertje is niet zo lang en tijdens haar leven probeert een vlindervrouwtje dus zoveel mogelijk eitjes te leggen.
Vele overleven het niet en ook de rupsen worden veel gegeten bij menige vogels en andere insecten. Maar die het wel halen worden prachtige vlinders met mooie kleuren. De eitjes die groen zijn worden door het vrouwtje een voor een op de bovenzijde van het blad afgezet. De voorkeur gaat uit naar planten in de volle zon in een lage vegetatie.
De distelvlinder- Vanessa carduiis ook een zeer mobiele vlinder die ook tot de trekvlinders worden gerekend. Van alle algemene (trek)vlinders heeft de distelvlinder het verste afgelegen overwinteringsgebied. Ze kunnen in geen enkel stadium tegen vorst, en moeten dus wel uitwijken in onze winters en trekken dan verder. Elk jaar trekken ze in een enorme boog tussen Afrika en het noorden van Europa. Dat doen ze in verschillende generaties. De trekrichting en -intensiteit wordt bepaald door verschillende dingen: het weer in de voortplantingsgebieden, windrichting en het voedselaanbod.
Deze soort komt over heel de wereld voor behalve in Zuid-Amerika en op de Antarctica. Het is een stand-vlinder in Afrika, op de Canarische eilanden en Madeira en je vindt hen ook in sommige warme mediterrane gebieden. Trekkers kunnen over heel Europa worden waargenomen, tot in Schotland, IJsland en Noord-Noorwegen. In Nederland is het een zeer algemene trekvlinder maar het voorkomen kent toch ook wel enige schommelingen. De vlinder kan in goede trekjaren bijna overal in Nederland worden aangetroffen.
De meeste van deze generatie vlinders vliegen tussen 25 mei en 30 juni in Nederland; ze brengen een generatie voort die vliegt tussen 20 juli en 15 september. Soms is er nog een kleine tweede generatie, die in september en oktober vliegt. In Afrika heeft deze soort doorlopende generaties en houdt geen pauze in de winter. Hoewel distelvlinders goede vliegers zijn, bepalen luchtstromingen mede de richting van hun reis. Ze profiteren van meewind door zich met hogere luchtstromingen te laten meevoeren over de Sahara en de Middellandse Zee.
Maar we moeten niet vergeten dat vele droge zomers ook heel slecht is voor de rupsen omdat planten waar zij afhankelijk van wezen waren verdroogd. Maar ook het natte weer met veel neerslag in de periode dat de vlinders uit de pop moeten komen is funest voor hen. En dan benoem ik ook nog even de bestrijdingsmiddelen die vele mensen helaas nog veelvuldig gebruiken.
Als de vlinders weer in Nederland zijn aangekomen verdedigen de mannetjes van de namiddag tot de vroege avond hun territorium zoals je wellicht wel eens had gezien bij een open zonnige plaats met lage vegetatie. Want daar zoeken ze meestal een vrouwtje om te paren. De paring gebeurd ook vaak in de namiddag en wordt voorafgegaan door een baltsvlucht waarbij mannetje en vrouwtje snel om elkaar heen cirkelen. Het liefdesspel van deze vlinders is altijd al een bijzondere belevenis om te zien. Ze verstoren soms ook andere stelletjes en de vrouwtjes worden dan ook weleens afgepakt.
Het vlinderleven mag dan wel kort wezen maar is best wel interessant als je hen beter leert kennen. Door middel van hen te observeren of erover lezen leer je ook veel meer over hun gedrag en het leven. Maar raak nooit de vleugels aan van een vlinder want deze zijn heel teer en hen eens gaan observeren kan je ook op vele andere manieren doen. Ze klappen de vleugels meestal omhoog tijdens het rusten en dan kan je ook de andere zijde zien die ook wel mooi is. Zelf vind ik de vleugels veel mooier als ze dicht zijn en jij? Zie foto:
De rupsen heb ik zelf nog niet ontmoet maar zij leven ook wel op een aantal andere soorten distels, brandnetels, kleine klitten en op alsum-soorten. Alsem (Artemisia) is een geslacht uit de composietenfamilie (Asteraceae). De waardplanten van de distelvlinder zijn vooral de akkerdistel (Cirsium arvense), gewone klit- Arctium minus, en op de grote brandnetel. Maar ook op andere planten zoals het koninginnenkruid- Eupatorium cannabinum- of ook wel het leverkruid genoemd zijn ze ook geregeld te zien.
Het vrouwtje zet de eitjes afzonderlijk af, meestal op de bovenzijde van bladeren van planten die in een lage vegetatie en in de volle zon groeien. Om een geschikte plant te vinden, gebruikt zij de zintuigen op het voorste, onbehaarde gedeelte van het eerste potenpaar, de poetspoten. Zodra de rups is uitgekomen, gaat hij naar de onderzijde van het blad en maakt een los, zijden spinsel door de hoeken van een of meer bladeren bij elkaar te spinnen. In dit spinsel leeft de rups van de bladeren.
Alleen de hardste nerven blijven intact. Wanneer het blad op is, maakt deze een nieuw nest en altijd op dezelfde plant. Zo ontstaat een markant geheel van bladeren en verlaten spinsels met bladskeletten en uitwerpselen. Als er meerdere rupsen op dezelfde plant leven en wordt de hele plant kaalgevreten dan is het een teken dat er teveel rupsen zijn op ene waardplant. Na de laatste vervelling leeft de rups open en bloot op de waardplant. En dat is soms niet zo handig want menige ander insect of vogels zien hier wel een lekker maaltje in.
De verpopping vindt weer plaats in een los spinsel van bladeren, meestal op een plant in de buurt van de waardplant. De vlinders die gaan trekken naar een andere omgeving en al vertrekken kort na de verpopping. Deze vrouwtjes die geboren worden zijn niet direct vruchtbaar en tijdens de lange trektocht dragen ze ook dus nog geen eitjes mee. Die ontwikkelen zich pas als het vrouwtje in geschikt leefgebied is gearriveerd. De dichtheid in de zomer hangt af van het aantal vlinders dat in april-juni Nederland bereikt, maar kan hoog zijn, zo'n 12 tot 54 individuen per ha. Deze vlinders worden relatief vaak op nectarplanten gezien maar je zal hen zien nooit op rottend fruit.
De korte generatieduur van vlinders, zorgt ervoor dat ze snel op veranderingen reageren. Daardoor kunnen ze fungeren als indicatoren voor veranderingen in onze omgeving. door de uitstoot van met name koolstofdioxide. De stikstofkringloop wordt, vooral door kunstmestproductie voor de landbouw, verstoord door de massale omzetting van niet-reactief stikstofgas uit de atmosfeer tot reactieve stikstof als nitraat en ammonium. Verlies van biodiversiteit komt ook van nature voor, maar de huidige snelheid van uitsterven door toedoen van veranderingen in landgebruik en verstedelijking wordt 100 tot 1000 keer groter geschat dan de natuurlijke snelheid.
Klimaatopwarming en stikstof overmaat versterken elkaar dus in hun negatieve effect op de habitatkwaliteit voor soorten die zich juist in het voorjaar ontwikkelen. Er zijn wel enige wetten rondom de landbouwbewerking maar toch hebben de meeste insecten en vlinders in het algemeen er veel last van gehad en nu nog. Bermen worden dan wel laat gemaaid maar dan nog hebben menige eitjes die er daar gelegen zijn geen overlevingskansen omdat men later het gras afmaait waar ook eitjes in kunnen zitten of rupsen.
De achteruitgang van ook de gewoonste vlindersoorten is echt alarmerend. Blijkbaar worden zelfs de bestaansbronnen voor de meest bekende soorten om ons heen nog steeds bedreigd. Dat men meer aandacht schenkt voor stedelijke natuur maakt mij dan ook erg blij maar niet elke stad doet hier aan mee. Maar ook jij als burger kan de natuur en het vlinderleven helpen door meer vlinderstruiken of waardplanten te zetten in je tuin zodat de distelvlinder vast en zeker weer terugkomt net als de andere soorten die jij en anderen graag weer willen zien.
En naast dat vlinders ook heel heel mooi zijn van kleur, bestuiven ze bloemen als ze nectar drinken. Nectar is het suikerwater wat in de bloemen zit maar dat wist je vast wel. En op deze manier werkt ook deze mooie vlinder- Naast dat vlinders heel mooi zijn, bestuiven ze bloemen als ze nectar drinken.
Ik hoop dat jullie door middel van mijn schrijven de rupsen van deze vlinders ook eens anders gaan zien zodat er wellicht in de aankomende jaren er meer zullen wezen. En met deze woorden sluit ik dit blog af.
Bedankt voor je bezoek.
Tekst en fotografie Distelvlinders © 2019 Tine de Jong
Informatie uit mijn natuurboeken en van het internet. Geen auteursrecht schending hiermee bedoeld.
Fotografie van de Distelvlinders heb ik gemaakt in de educatieve Heemtuin van Natuur- en Vogelwacht De Alblasserwaard- Alblasserbos.
Ik vond deze mooie filmpjes op YouTube. The Painted Lady (Vanessa cardui) Als je tijd heeft om het mooie filmpje te bekijken kan je zijn leven zien van vlinder, eitje en weer van rups tot vlinder.
Wil je de rups wat sneller zien dan is het tweede filmpje wat voor jou. Jij mag zelf bepalen wat je wilt zien.
De distelvlinder- Vanessa carduiis ook een zeer mobiele vlinder die ook tot de trekvlinders worden gerekend. Van alle algemene (trek)vlinders heeft de distelvlinder het verste afgelegen overwinteringsgebied. Ze kunnen in geen enkel stadium tegen vorst, en moeten dus wel uitwijken in onze winters en trekken dan verder. Elk jaar trekken ze in een enorme boog tussen Afrika en het noorden van Europa. Dat doen ze in verschillende generaties. De trekrichting en -intensiteit wordt bepaald door verschillende dingen: het weer in de voortplantingsgebieden, windrichting en het voedselaanbod.
Deze soort komt over heel de wereld voor behalve in Zuid-Amerika en op de Antarctica. Het is een stand-vlinder in Afrika, op de Canarische eilanden en Madeira en je vindt hen ook in sommige warme mediterrane gebieden. Trekkers kunnen over heel Europa worden waargenomen, tot in Schotland, IJsland en Noord-Noorwegen. In Nederland is het een zeer algemene trekvlinder maar het voorkomen kent toch ook wel enige schommelingen. De vlinder kan in goede trekjaren bijna overal in Nederland worden aangetroffen.
De meeste van deze generatie vlinders vliegen tussen 25 mei en 30 juni in Nederland; ze brengen een generatie voort die vliegt tussen 20 juli en 15 september. Soms is er nog een kleine tweede generatie, die in september en oktober vliegt. In Afrika heeft deze soort doorlopende generaties en houdt geen pauze in de winter. Hoewel distelvlinders goede vliegers zijn, bepalen luchtstromingen mede de richting van hun reis. Ze profiteren van meewind door zich met hogere luchtstromingen te laten meevoeren over de Sahara en de Middellandse Zee.
Vooral na zware regenval in Afrika en de sterke plantengroei die daarop volgt, trekken veel vlinders naar het noorden. Het blijkt dat vooral de grootte van de voorjaarsgeneratie de verspreiding in Europa bepaalt. Elk jaar vliegen ze weer richting West-Europa vanuit Afrika en naar Zuid-Spanje. En ook zien ze Nederland dan als een land met vegetatie maar dat kan ook erg tegenvallen waardoor er vele doodgaan. De aantallen die in Nederland komen per variëren elk jaar sterk, soms zeer algemeen maar ook wel weinig als je voorafgaande jaren dan bekijken zal dat er betrekkelijk minder distelvlinders waren. In mijn omgeving in elk geval wel.
In Nederland worden nog zelden trekkende vlinders waargenomen. In 1880 is er zuidwaartse trek beschreven als urenlang ontelbare vlinders alleen, of in groepen van twee of drie, vijftig tot honderd in de minuut, in zuidelijke richting vlogen. Een ander voorbeeld van trek is uit 1996, toen 271 vlinders binnen twee uur langs de Hondsbossche Zeewering (N/H) eveneens in zuidelijke richting vlogen. Vermoedelijk was de soort vroeger zeldzamer dan nu. (Deze bovenstaande informatie vond ik op het internet en heb ik vertaald van het Engels naar het Nederlands.)
Via de Vlinderstichting.nl waar ik deze vlinder ook al had doorgegeven met de telling hoeveel ik er had gezien, maar ook op ander websites die over de distelvlinders had geschreven las ik dat deze vlinders ook al veel was waargenomen in andere streken van ons land. En dat is heel mooi nieuws. Een schrale omgeving is voor veel van onze dagvlinders ook heel belangrijk.
In Nederland worden nog zelden trekkende vlinders waargenomen. In 1880 is er zuidwaartse trek beschreven als urenlang ontelbare vlinders alleen, of in groepen van twee of drie, vijftig tot honderd in de minuut, in zuidelijke richting vlogen. Een ander voorbeeld van trek is uit 1996, toen 271 vlinders binnen twee uur langs de Hondsbossche Zeewering (N/H) eveneens in zuidelijke richting vlogen. Vermoedelijk was de soort vroeger zeldzamer dan nu. (Deze bovenstaande informatie vond ik op het internet en heb ik vertaald van het Engels naar het Nederlands.)
Via de
Als de vlinders weer in Nederland zijn aangekomen verdedigen de mannetjes van de namiddag tot de vroege avond hun territorium zoals je wellicht wel eens had gezien bij een open zonnige plaats met lage vegetatie. Want daar zoeken ze meestal een vrouwtje om te paren. De paring gebeurd ook vaak in de namiddag en wordt voorafgegaan door een baltsvlucht waarbij mannetje en vrouwtje snel om elkaar heen cirkelen. Het liefdesspel van deze vlinders is altijd al een bijzondere belevenis om te zien. Ze verstoren soms ook andere stelletjes en de vrouwtjes worden dan ook weleens afgepakt.
De rupsen heb ik zelf nog niet ontmoet maar zij leven ook wel op een aantal andere soorten distels, brandnetels, kleine klitten en op alsum-soorten. Alsem (Artemisia) is een geslacht uit de composietenfamilie (Asteraceae). De waardplanten van de distelvlinder zijn vooral de akkerdistel (Cirsium arvense), gewone klit- Arctium minus, en op de grote brandnetel. Maar ook op andere planten zoals het koninginnenkruid- Eupatorium cannabinum- of ook wel het leverkruid genoemd zijn ze ook geregeld te zien.
Het vrouwtje zet de eitjes afzonderlijk af, meestal op de bovenzijde van bladeren van planten die in een lage vegetatie en in de volle zon groeien. Om een geschikte plant te vinden, gebruikt zij de zintuigen op het voorste, onbehaarde gedeelte van het eerste potenpaar, de poetspoten. Zodra de rups is uitgekomen, gaat hij naar de onderzijde van het blad en maakt een los, zijden spinsel door de hoeken van een of meer bladeren bij elkaar te spinnen. In dit spinsel leeft de rups van de bladeren.
Alleen de hardste nerven blijven intact. Wanneer het blad op is, maakt deze een nieuw nest en altijd op dezelfde plant. Zo ontstaat een markant geheel van bladeren en verlaten spinsels met bladskeletten en uitwerpselen. Als er meerdere rupsen op dezelfde plant leven en wordt de hele plant kaalgevreten dan is het een teken dat er teveel rupsen zijn op ene waardplant. Na de laatste vervelling leeft de rups open en bloot op de waardplant. En dat is soms niet zo handig want menige ander insect of vogels zien hier wel een lekker maaltje in.
De verpopping vindt weer plaats in een los spinsel van bladeren, meestal op een plant in de buurt van de waardplant. De vlinders die gaan trekken naar een andere omgeving en al vertrekken kort na de verpopping. Deze vrouwtjes die geboren worden zijn niet direct vruchtbaar en tijdens de lange trektocht dragen ze ook dus nog geen eitjes mee. Die ontwikkelen zich pas als het vrouwtje in geschikt leefgebied is gearriveerd. De dichtheid in de zomer hangt af van het aantal vlinders dat in april-juni Nederland bereikt, maar kan hoog zijn, zo'n 12 tot 54 individuen per ha. Deze vlinders worden relatief vaak op nectarplanten gezien maar je zal hen zien nooit op rottend fruit.
De korte generatieduur van vlinders, zorgt ervoor dat ze snel op veranderingen reageren. Daardoor kunnen ze fungeren als indicatoren voor veranderingen in onze omgeving. door de uitstoot van met name koolstofdioxide. De stikstofkringloop wordt, vooral door kunstmestproductie voor de landbouw, verstoord door de massale omzetting van niet-reactief stikstofgas uit de atmosfeer tot reactieve stikstof als nitraat en ammonium. Verlies van biodiversiteit komt ook van nature voor, maar de huidige snelheid van uitsterven door toedoen van veranderingen in landgebruik en verstedelijking wordt 100 tot 1000 keer groter geschat dan de natuurlijke snelheid.
Klimaatopwarming en stikstof overmaat versterken elkaar dus in hun negatieve effect op de habitatkwaliteit voor soorten die zich juist in het voorjaar ontwikkelen. Er zijn wel enige wetten rondom de landbouwbewerking maar toch hebben de meeste insecten en vlinders in het algemeen er veel last van gehad en nu nog. Bermen worden dan wel laat gemaaid maar dan nog hebben menige eitjes die er daar gelegen zijn geen overlevingskansen omdat men later het gras afmaait waar ook eitjes in kunnen zitten of rupsen.
Bedankt voor je bezoek.
Tekst en fotografie Distelvlinders © 2019 Tine de Jong
Informatie uit mijn natuurboeken en van het internet. Geen auteursrecht schending hiermee bedoeld.
Fotografie van de Distelvlinders heb ik gemaakt
Ik vond deze mooie filmpjes op YouTube. The Painted Lady (Vanessa cardui) Als je tijd heeft om het mooie filmpje te bekijken kan je zijn leven zien van vlinder, eitje en weer van rups tot vlinder.
Wil je de rups wat sneller zien dan is het tweede filmpje wat voor jou. Jij mag zelf bepalen wat je wilt zien.