Vingerhoedskruid (Digitalis purpurea)

Vingerhoedskruid komt uit de familie van de Weegbree (Plantaginaceae) en het geslacht digitalis. Overigens werd de plantensoort in het verleden ondergebracht in de Helmkruidfamilie (Scrophulariaceae). De tweejarige plant is een plant met een prachtige bloeiwijze, waarin de bloemen naar één kant wijzen. De plant komt in Nederland en België algemeen voor.  Het houdt van de zon en ook van de schaduw.

Zij zijn ook vaak te zien in menige tuin maar dan zijn ze wel gekweekt. Een maal in de tuin vragen ze geen onderhoud want ze verzorgen zich zelf. Ook zie je vingerhoedskruid steeds meer verschijnen in het wild en ze geven vaak mooie gezichten en kleur aan menige bosrand of aan waterkant. Zo ook deze die ik heb ontmoet en die jij in onderstaande video van mij kan begroeten.

Vingerhoedskruid (Digitalis purpurea) wordt plusminus 30-150 cm groot. De plant heeft eironde tot lancetvormige bladeren, die aan de onderzijde grijs behaard zijn. De stengel en bloemstelen zijn bezet met korte, zachte haren. Vingerhoedskruid bloeit van mei tot oktober met meestal donkerrood gevlekte bloemen. Er zijn drie kleuren: donkerrood (hardroze), lichtpaars en wit. Om de rode vlek zit een witte rand. De witbloeiende planten worden soms als aparte soort gezien. De bloemkroon is 4-5 cm lang. Een plant kan meer dan negentig bloemen hebben en duizenden zaadjes.

Wat heel opvallend zijn de trossen met een weelde aan vele bloemen, dichtbij elkaar. Prachtige bloemen, meestal in het roze en met aparte vlekken aan de binnenkant van de klokjes-achtige bloemen. Bloeiend geeft de plant wel een lengte van 1 meter 50. Hoewel veel mensen het een onkruid vinden is het een kruidige plant. De bloei gebeurt van onder naar boven verlopend langs de stengel. Een bloempje is 4 tot 5 cm lang en past om een vinger als een vingerhoed (die wel wordt gebruikt bij naaiwerk) en daaraan heeft de plant zijn naam te danken ('digitus'=vinger). De bloei is van mei tot oktober.

 

Hommels en bijen komen graag naar deze bloemen op zoek naar nectar en verdwijnen er dan helemaal in. De hommels moeten in de bloemkroon kruipen om bij de nectar te kunnen komen. Soms wordt echter een gaatje in de bloemkroon gebeten om zo bij de nectar te kunnen komen. Aan een enkele plant kunnen meer dan negentig bloemen komen, waar weer duizenden zaadjes uit voortkomen. Nadat de bloem bestoven is ontstaat een zaaddoos, met daarin de kleine bruine zaadjes. Als deze zaaddoos rijp is geworden gaat die vanzelf open en komen de zaadjes vrij; waaruit weer vele nieuwe planten kunnen ontstaan.

De plant sterft hierna af. Binnen die twee jaar, in de winter, behoudt de plant zijn groene blad en is winterhard tot -25 graden. De plant is van oorsprong inheems (Midden-, Zuid- en West-Europa) en staat graag op een licht beschaduwde en open plaats. De grond moet enigszins vochtig maar ook niet al te nat zijn en kalkrijk en humusrijk. Het is vaak de zwakke zure grond waar het vingerhoedskruid goed op gedijt. Maar ook andere insecten komen reelmatig in deze bloem op op het blad. Zie onderstaande foto maar eens:

Nog wat geschiedenis erbij voor jou bij mijn woorden:

Vingerhoedskruid werd ook weleens Heksenkruid genoemd en is van oudsher ook onder andere namen bekend (geweest), zoals Pijpenkop, Poppenschoentje, Judasbeurs en Slangenbloem. Voor de eerste twee namen is de vorm van de bloem de inspiratie geweest, net als de voor de huidige naam. In een meer toverachtige associatie worden de bloemen wel als kaboutermuts of elfenschoentje gezien. Ook werd Vingerhoedskruid als één van de heksenkruiden beschouwd. 

Dit zijn planten die volgens verhalen werden gebruikt omdat ze zekere stoffen bevatten die een zeer sterke werking kunnen hebben zoals hallucinogeen, verdovend, geneeskrachtig of rustgevend. Heksen en kruidengenezers die met kruiden werkten wisten de eigenschappen van deze planten of delen daarvan vroeger al te benutten. Heksenkruiden zijn niet zelden heel giftige planten en Vingerhoedskruid is daarop geen uitzondering: de werkzame stof bij deze plant is digoxine.

In de moderne geneeskunde werd Vingerhoedskruid ingezet bij de behandeling van sommige hartritmestoornissen; hiervoor wordt de werkzame stoffen uit de bladeren van de tweedejaars planten gewonnen. Het is in de handel onder de merknamen Lanoxin en Purgoxin. 

Deze toepassing vindt dus zijn oorsprong in de volksgeneeskunde, waar de plant inmiddels niet meer wordt gebruikt. Het bleek te moeilijk om de juiste dosering te bepalen, waardoor het gevaar van overdosering te groot was.

Dus Let op: Vingerhoedskruid is giftig voor mens en dier en dat geldt voor alle delen van de plant, maar vooral voor de zaden en de bladeren!

Geniet van mijn ontmoetingen van deze mooie bloemen. Ik waardeer het altijd als je een reactie achterlaat over mijn schrijven. Maar anonieme worden niet (meer) geplaatst en ook niet die een blogger account hebben waar niks staat en dit is om spam te voorkomen want men kan altijd wel een naam aanmaken. Dank voor je begrip.  

Tekst, Natuurfotografie en videoslide  © 2016 Foto's en video alle rechten voorbehouden Tine de Jong

Mijn video voor jou: Vingerhoedskruid (Digitalis purpurea) ontmoetingen:

Giftige bloem gedicht

Verwarring brengt haar op andere gedachten 

is dit wel echt de bloem die zij zocht 

Was dit de bloem waar honing haar opwachten 

of was dit de bloem die haar toch niet zo mocht.

En waar zij toch geen zoetheid kon ontvangen 

Slechts een bittere smaak proeft zij in haar mond 

Is deze bloem eigenlijk echt wel gezond?

Was de honing wel voor consumptie geschikt 

wat ze al een tijdje door had geslikt 

Was het verleidelijke ervan de ware zin 

dat zij de verkeerde stamper nu in ging?

Trapte zij in het verleidelijke bloempje en geur 

wat aan dit heerlijk ruikende bloempje hing 

Zij voelt zich nu ziek en aangedaan en haar 

mond en voelsprieten zijn nu wat verdoofd.

Daar de geurende bloem haar wat anders had beloofd 

Hoe dom was zij dat ze dit weer had geloofd.

Soms is een bloem dus niet wat het haar aan honing kan geven 

want zij ontving het zuur in plaats het beloofde zoet.

Een ding weet zij nu wel, er zijn veel bloemen maar niet 

allen smaken dus heerlijk en dat besefte zij nu al te goed.

Gedicht © Alle rechten voorbehouden Tine de Jong 2013

Foto boven is een vleesetende plant - Trompetbekerplant  waar ik ook ng even wat weetjes van deelt want wellicht vind je dit ook wel mooi om te weten. Het trucje van de trompetbekerplant is dat deze een waslaagje op de rand van de bekervormige bladeren heeft. En als een hongerig insect dan van de nectar wil proeven, glijdt het zo de beker in!  En door speciale sappen wordt het verteerd en zo heeft deze plant dan zijn voedsel.

Een mooie film voor jou erbij van enige Carnivorous Plants.